Quỹ nhà ở quốc gia: Giải pháp bền vững cho phát triển nhà ở xã hội tại Việt Nam

Nhu cầu cấp thiết về nhà ở xã hội

Trong nhiều năm qua, nhà ở xã hội luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu tại các đô thị lớn ở Việt Nam. Sự gia tăng nhanh chóng của dân số đô thị, dòng người nhập cư và nhu cầu chỗ ở của lực lượng lao động trẻ đã khiến thị trường nhà ở rơi vào tình trạng mất cân bằng. Nhà ở thương mại liên tục tăng giá, vượt ngoài khả năng chi trả của phần lớn người có thu nhập thấp và trung bình. Trong khi đó, các dự án nhà ở xã hội được triển khai vẫn còn hạn chế về số lượng, chất lượng và chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Chính bối cảnh này đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải có một cơ chế bền vững, đảm bảo tính lâu dài và công bằng trong việc cung cấp nhà ở xã hội cho người dân.

Số lượng nhà ở xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu của người lao động. Ảnh: NAM HẢI

Bộ Xây dựng bàn dự thảo Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia

Trước thực trạng trên, Bộ Xây dựng đã tổ chức cuộc họp để thảo luận về dự thảo Nghị định thành lập Quỹ nhà ở quốc gia. Đây là bước đi cụ thể nhằm triển khai Nghị quyết 201/2025/QH15 về thí điểm cơ chế phát triển nhà ở xã hội. Theo thông tin từ Bộ, dự thảo đã cơ bản được hoàn thiện và sẵn sàng trình Chính phủ trong thời gian tới. Việc ban hành Nghị định và thành lập quỹ được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong chính sách an sinh, mở đường cho sự phát triển bền vững của nhà ở xã hội.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh - Ảnh: VGP/NB

Nguyên tắc hoạt động của Quỹ: “Chỉ cho thuê, không mua bán”

Điểm nổi bật nhất trong mô hình Quỹ nhà ở quốc gia là nguyên tắc “chỉ cho thuê, không mua bán”. Điều này đồng nghĩa với việc nhà ở xã hội thuộc quỹ sẽ không được phép mua đi bán lại, tránh tình trạng đầu cơ, trục lợi hay biến tướng thành nhà ở thương mại giá rẻ. Cơ chế “chỉ có vào, không có ra” sẽ giúp nguồn quỹ nhà ở xã hội được duy trì ổn định, lâu dài, phục vụ đúng mục tiêu ban đầu.

Quỹ sẽ được hình thành từ nhiều nguồn vốn khác nhau. Ngoài phần vốn điều lệ và chi phí hoạt động ban đầu do Nhà nước hỗ trợ, quỹ còn tiếp nhận các khoản đóng góp hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Sau khi đi vào hoạt động và có nguồn thu ổn định từ việc cho thuê nhà, quỹ sẽ từng bước tự chủ về tài chính, hạn chế phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

Cơ chế quản lý ở Trung ương và địa phương

Dự thảo Nghị định quy định rõ cơ cấu quản lý của Quỹ nhà ở quốc gia. Ở cấp Trung ương, Bộ Xây dựng là cơ quan đại diện chủ sở hữu và quản lý quỹ. Ở cấp địa phương, UBND tỉnh sẽ chịu trách nhiệm quản lý quỹ nhà ở cấp tỉnh. Các địa phương có thể lựa chọn hình thức thành lập mới, tổ chức lại hoặc ủy thác cho các quỹ tài chính địa phương quản lý. Cách phân cấp này vừa đảm bảo tính thống nhất, vừa tạo điều kiện cho từng địa phương linh hoạt triển khai theo điều kiện thực tế.

Nội dung chính trong dự thảo Nghị định

Dự thảo Nghị định về Quỹ nhà ở quốc gia gồm 7 chương, 27 điều, bao quát đầy đủ các khía cạnh quan trọng. Trong đó, các nội dung cốt lõi bao gồm nguyên tắc hoạt động của quỹ, chế độ tài chính, quản lý tài sản và cơ chế tiếp nhận hỗ trợ từ các tổ chức, cá nhân. Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định chi tiết về đầu tư, tạo lập quỹ nhà ở xã hội, xác định đối tượng được thuê, cơ chế tính giá thuê hợp lý và quy định quản lý vận hành. Với những điều khoản cụ thể này, Quỹ nhà ở quốc gia được kỳ vọng sẽ có nền tảng pháp lý rõ ràng và bền vững, khắc phục những hạn chế trong chính sách nhà ở xã hội trước đây.

Đại diện các bộ, ngành, địa phương dự phiên họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Ý kiến từ các địa phương

Trong quá trình thảo luận, các địa phương đã đưa ra nhiều góp ý quan trọng. TP.HCM cho rằng cần có sự phân định rõ ràng giữa Quỹ nhà ở quốc gia và Quỹ nhà ở địa phương. Thành phố cũng đề xuất cơ chế linh hoạt hơn trong việc xác định đối tượng thuê, đặc biệt là nhóm lao động nhập cư đang thuê trọ tại các khu dân cư – những người có nhu cầu thực sự lớn nhưng thường khó tiếp cận nhà ở xã hội do các tiêu chí khắt khe.

Hà Nội lại nhấn mạnh đến vấn đề chất lượng công trình. Thành phố kiến nghị phải kiểm soát chặt chẽ từ khâu xây dựng, nghiệm thu cho đến vận hành, tránh tình trạng công trình nhanh chóng xuống cấp sau một thời gian ngắn sử dụng. Những ý kiến này được đánh giá là phù hợp và cần thiết để mô hình quỹ khi đi vào thực tế có thể phát huy hiệu quả tối đa.

Quan điểm của Bộ Xây dựng

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến từ địa phương và chuyên gia để hoàn thiện dự thảo. Ông nhấn mạnh việc thành lập Quỹ nhà ở quốc gia là giải pháp bền vững nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở xã hội, đặc biệt tại các đô thị lớn. Với nguyên tắc “chỉ cho thuê, không mua bán”, quỹ sẽ giúp Nhà nước giữ vai trò chủ động, đồng thời tạo ra nguồn cung nhà ở ổn định, lâu dài cho người dân.

Ý nghĩa của Quỹ nhà ở quốc gia đối với thị trường bất động sản

Việc thành lập Quỹ nhà ở quốc gia không chỉ mang ý nghĩa về an sinh xã hội mà còn tác động tích cực đến thị trường bất động sản. Khi nguồn cung nhà ở xã hội được đảm bảo, áp lực lên phân khúc nhà ở thương mại giá rẻ sẽ giảm, hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá. Mô hình này cũng giúp thị trường phát triển cân bằng hơn, đồng thời tạo ra sự tin cậy cho người dân khi tiếp cận nhà ở.

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng mô hình quỹ nhà ở xã hội do Nhà nước quản lý. Việt Nam khi triển khai cũng có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời điều chỉnh phù hợp với thực tế trong nước. Đây là cơ sở để tin rằng mô hình quỹ sẽ trở thành bước ngoặt quan trọng trong chính sách nhà ở của Việt Nam.

Bất động sản khu trung tâm TP HCM, tháng 7/2025. Ảnh: Quỳnh Trần

Cơ hội và thách thức khi triển khai

Dù mang lại nhiều kỳ vọng, Quỹ nhà ở quốc gia cũng sẽ đối mặt với không ít thách thức. Trước hết là bài toán quỹ đất. Tại các đô thị lớn, việc bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội thường gặp khó khăn do giá đất cao và quỹ đất hạn chế. Ngoài ra, vấn đề quản lý tài chính và vận hành cũng là điểm cần chú trọng. Quỹ phải được giám sát minh bạch, tránh thất thoát và phải đảm bảo tự chủ khi chuyển sang cơ chế tự cân đối tài chính. Cuối cùng là sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương. Nếu không có sự đồng bộ, nguy cơ triển khai chậm trễ hoặc chồng chéo là khó tránh khỏi.

Kết luận

Quỹ nhà ở quốc gia được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp dài hạn, bền vững để đáp ứng nhu cầu nhà ở xã hội cho người dân. Đây không chỉ là lời giải trước mắt mà còn góp phần xây dựng nền tảng cho đô thị văn minh, hiện đại. Trong khi chờ đợi chính sách được ban hành và triển khai, nhu cầu tìm kiếm chỗ ở phù hợp vẫn luôn hiện hữu. Người dân, đặc biệt là nhóm lao động trẻ và gia đình mới lập nghiệp, vẫn cần những kênh thông tin minh bạch và tin cậy để tiếp cận thị trường.

Trong xu hướng đó, các nền tảng trực tuyến như nhadepdattot.vn đang trở thành công cụ hữu ích. Website cung cấp dữ liệu bất động sản uy tín, giúp người dùng dễ dàng tra cứu thông tin về nhà ở, căn hộ, đất nền trên toàn quốc. Việc kết hợp chính sách an sinh từ phía Nhà nước với các công cụ tìm kiếm minh bạch từ phía công nghệ sẽ là chìa khóa để thị trường bất động sản phát triển bền vững, đồng thời giúp người dân tiếp cận nơi an cư thuận tiện hơn.